Мектептің таңғы тынысы өзгеше. Дәлізде бір-біріне асыға жеткен балалардың дауысы, сыныптан естілген күлкі, алыстан білінген қоңырау үні… Осы қарапайым көріністің өзінде үлкен өмірдің лебі бар. Себебі мектеп – балалық пен болашақтың арасындағы көпір. Ал сол көпірдің үстінде күн сайын мыңдаған баланың арманын алға сүйреп келе жатқан ұстаздар бар.

Арыстағы С.Қожанов атындағы жалпы білім беретін мектеп те талай ұрпақтың ізін сақтаған қасиетті алтын ұя. Бұл жерде қабырғаға ілінген марапаттан гөрі, сыныптан шыққан шәкірттің тағдыры қымбат. Мұнда әр ұстаздың еңбегі бір баланың жүрегіне жазылып қалады.

Сол ұстаздардың бірімен сөйлескенде, оның кәсіби жолын жай ғана жетістіктер тізімімен өлшеуге болмайтынын түсінесің. Өйткені адамды танытатын нәрсе – алған атағы ғана емес, сол атаққа жеткенше қандай жолдан өткені.

Алтынай Алтынбекова – ағылшын тілі пәнінің мұғалімі. Бірақ оның жұмысы оқулықтағы сөздер мен ережелерден әлдеқайда кең. Ол үшін сабақ – баланың өзіне деген сенімін оятатын шағын әлем.

Әңгіме барысында:

— Ұстаз үшін ең қиын нәрсе не? – деп сұрадық.

— Баланың сенімін жоғалтпау, – деді ол. – Кейде бала бір тапсырманы орындай алмай қалады. Сондай кезде «сен білмейсің» деу оңай. Ал «қайта көрейік, сенің қолыңнан келеді» деу – ұстаздың міндеті. Мен үшін ең маңыздысы – оқушының қателесуден қорықпауы.

Бұл жауап көп нәрсені аңғартты.

Өйткені кейде балаға бір ғана дұрыс сөз жеткілікті. Өз күшіне күмәнданған шәкірттің ішкі әлеміне жол табу үшін үлкен әдістемеден бұрын адамды түсінетін жүрек керек.

Оның кәсіби еңбегі де осындай ұстанымнан бастау алады.

2025 жылы «Жаңашыл педагог» облыстық байқауында II дәрежелі диплом алды. «Ең білімді педагог» олимпиадасында I орын иеленді. Сол жылы «Ыбырай» журналында озық іс-тәжірибесі жарияланып, арнайы грамотаға ие болды. «Педстарт» республикалық олимпиадасында I дәрежелі дипломмен марапатталды.

Бұл – бір жылға сыйған төрт жетістік.

Бірақ ұстаздың өзі үшін олардың ешқайсысы шәкіртінің жетістігінен биік тұрған жоқ.

Мұны оның шәкірттері туралы әңгімесінен анық байқауға болады.

«ALTYN QYRAN – Ерекше дарын иесі» зияткерлік байқауында оқушысы бас жүлде мен медаль иеленді. Облыстық дарын орталығы талантты шәкірт дайындағаны үшін Алғыс хат жолдады. Ал «Speak up & Write down» байқауына қатысқан 10 оқушысының барлығы жүлделі орынға ие болды.

Он оқушының бәрі жеңіске жеткенде, жетекшінің еңбегі де үнсіз бағаланды.

— Сол сәтте шәкірттеріңізге не айттыңыз?

— «Жарайсыңдар» дедім. Бірақ жеңістен кейін тоқтап қалмауды да айттым. Бүгінгі нәтиже – ертеңгі талапқа жауап беруі керек. Бір рет жеңген адам емес, қайта-қайта ізденетін адам ғана өседі, – деді ол.

Ұстаздың осы сөзінен оның мінезін тануға болады. Ол жеңісті соңғы нүкте емес, келесі қадамның бастауы деп түсінеді.

Мүмкін, оның кәсіби жолының үнемі қозғалыста болуының себебі де осында шығар.

«Зейін» кітап оқу жобын қолға алып, оқушылардың кітапқа қызығушылығын арттыруы да – осы ізденістің бір бөлігі. Кітап оқу байқауларында жүлдегерлер дайындауы – балалардың тек пәндік білімін емес, ойлау мәдениетін қалыптастыруға бағытталған еңбектің нәтижесі.

Кітап оқитын бала сөздің қадірін сезінеді. Сөздің қадірін сезінген бала ойын дәл жеткізеді. Ал ойын жеткізе алған бала өзіне де, өзгеге де сенімді бола бастайды.

Бәлкім, мұғалімнің ағылшын тілін үйретудегі мақсатының тереңінде осындай үлкен ой жатқан шығар.

Еңбегі ел назарынан да тыс қалған жоқ. 2025 жылы Арыс қаласы әкімінің Алғыс хатымен, 2026 жылы Түркістан облысы білім басқармасының Құрмет грамотасымен марапатталды.

Бірақ оның жұмыс үстелінде тұрған дипломдар мен алғыс хаттарға қарап қана бұл ұстаздың болмысын толық түсіну мүмкін емес.

Оны сабақ үстінде көру керек.

Оқушы бір нәрсені түсінбей қалған кезде қайта түсіндіргенін, ұялған балаға сөз беріп, қолдағанын, тапсырманы орындаған шәкірттің көңілін көтергенін көру керек.

Ұстаздықтың үлкендігі дәл осындай ұсақ көрінетін сәттерден құралады.

Ал «Үздік жоба жетекшісі» атануы – оның ізденісінің тағы бір айғағы. Жоба дегеніміз – тек байқауға қатысып, нәтиже көрсету емес. Ол – баланы ізденуге үйрету, өз ойын қорғауға баулу, бастаған ісіне жауап беруге тәрбиелеу.

Сондықтан бұл атақтың артында бір ұстаздың ғана емес, талай шәкірттің еңбегі тұр.

С.Қожанов атындағы мектеп – Арыс үшін жай ғана білім ордасы емес. Талай баланың алғаш рет арманын дауыстап айтқан, талай ұстаздың өз кәсібіне адалдығын танытқан қара шаңырақ. Осындай қасиетті ортада еңбек ету – үлкен жауапкершілік.

Ал жауапкершілік бұл ұстаздың бойынан анық байқалады. Мектеп өміріне қатысты материал әзірлеу кезінде де алғашқылардың бірі болып өз мәліметін ұсынып, ортақ іске белсенділік танытуы – оның жұмысына деген жинақылығын көрсетеді. Кейде адамның үлкен қасиеті үлкен сөзден емес, осындай қарапайым ісінен көрінеді.

Ұстаздың есімі жетістіктерімен бірге аталғанымен, оның ең үлкен жетістігі – тізімге сыймайды.

Ол – өзіне сенімсіздеу келген баланың еркін сөйлей бастауы.

Ол – кітапты қолына алмай жүрген оқушының кітап іздеуі.

Ол – «менің қолымнан келмейді» деген баланың бір күні сахнаға шығып, өз еңбегінің нәтижесін көрсетуі.

Ол – ұстазына қарап: «Мен де істей алады екенмін» деп ойлаған шәкірт.

Міне, нағыз ұстаздың өлшемі осы.

Адамның аты марапатта жазылады. Ал ұстаздың аты шәкіртінің жүрегінде қалады.

Алтынай Ескермесқызы бүгінгі еңбегімен сол жүректерге өз ізін қалдырып келе жатқан ұстаз.

Оның жолы – атақ қуған жол емес. Бұл – күн сайын бір баланың бойынан жақсы қасиет іздеп, сол қасиетті оятуға тырысатын қарапайым да қасиетті еңбек жолы.

Бір баланың арманына жол сызады.
Бір жүрекке үміт жазады.
Бір шәкірттің болашағына жарық түсіреді.

Арыстың алтын ұясында еңбек етіп жүрген осы ұстаздың еңбегінің шынайы бағасы да – дәл сол жарықтың шәкірттерімен бірге алыстай беруінде.

Арайлым Мақсатқызы

Түркістан облысы