Шығармашылықты жаны сүйетін адамның жанарынан бір өзгеше сәуле байқалады. Ол сәуле – асығыстықтан емес, ізденістен, даңқтан емес, ішкі жауапкершіліктен туады. Мұндай жан өз еңбегін жария етуден бұрын, оның нәтижесін шәкіртінің көзінен іздейді. Ұстаздықтың қадірі де осында шығар. Шиелінің қасиетті топырағында талай ұрпақтың тағдырына жол сілтеген үлкен алтын ұя бар. Сол мектептің қабырғасында қоңырау үнімен бірге баланың арманы оянып, ұстаздың үміті жаңғырады. Қызылорда облысы, Шиелі ауданының «№219 Ы.Алтынсарин атындағы орта мектеп» КММ-нің ағылшын тілі пәні мұғалімі Бекмұратова Айгүл Бақытбекқызы осы білім ордасының тынысына өзіндік бояуымен араласып, әр сабағына жүрек жылуын қоса білген ұстаздардың қатарында.

Онымен тілдескенде бір нәрсе анық сезіледі: ол өзінің мамандығын қызмет деп қана қабылдамайды. Ұстаздық – оның күнделікті тіршілігіне сіңіп кеткен мінезі секілді. Әңгіме арасында жетістіктерін тізбектеп айтуға асықпайды. Керісінше, оқушысының нәтижесін сөз еткенде жүзі жылып сала береді. Сол сәтте мұғалім үшін марапаттың ең үлкені – өз аты жазылған диплом емес, шәкіртінің жеңісі екенін түсінесіз.

– Ағылшын тілін үйрету дегеніміз тек сөз жаттату емес. Балаға әлемнің есігін ашу деп ойлаймын, – дейді ол.

Осы бір қарапайым ғана сөйлемнің ар жағында жылдар бойы қалыптасқан ұстаздық ұстаным жатыр.

Бір сыныптан басталған ұзақ жол

Ұстаздық жолдың алғашқы баспалдағы 2006 жылдың желтоқсанында Түркістан облысы Сауран ауылдық округіне қарасты Қаражон шағын жинақталған орта мектебінде қаланды. Сол мектепте ағылшын тілі пәнінен сабақ бере жүріп, жас маман білім берудің сыртқы формасынан гөрі, оның адам тағдырына әсер ететін ішкі қуатын тани бастады. Ауыл мектебі адамды көп нәрсеге үйретеді. Баланың мүмкіндігін жағдайымен өлшемеуге, әр шәкірттің бойындағы кішкентай қабілетті үлкен үмітке айналдыруға, қарапайым еңбектің қадірін түсінуге баулиды. Ұстаз да осы ортада кәсіби тұрғыдан шыңдалып, уақыт өте келе өз ісінің бағытын айқындады. Кейін отбасы жағдайына байланысты қызмет орнын ауыстырып, Шиелі ауданындағы Ыбырай Алтынсарин атындағы білім шаңырағына келді. Бұл – оның ұстаздық жолындағы жаңа кезең еді. Жаңа мектеп, жаңа орта, жаңа талап. Бірақ өзгермеген бір нәрсе болды – балаға деген ықылас. Сабақ үстінде ағылшын тілінің сөздері ғана емес, өмірге деген қызығушылық та қатар өрілсе екен деп ойлайды. Өйткені бүгінгі балаға тек пәнді меңгерту аз. Оған ізденуді, сұрақ қоюды, өз ойын қорғауды, өзіне сенуді үйрету қажет. Сондықтан әр сабағын баланың таным көкжиегін кеңейтетін шағын сапарға айналдыруға ұмтылады. Бұл ізденістің нәтижесі де уақыт өте көріне бастады.

Жетістік – қабырғадағы диплом емес

Ұстаздың кәсіби жолында білімін үздіксіз жетілдіруге деген талпыныс айқын көрінеді. 2023 жылы «Біртұтас тәрбие бағдарламасы: құндылықтар және оны іске асыру жоспары» тақырыбында сынып жетекшілерге арналған 8 академиялық сағаттық біліктілік арттыру курсын аяқтады. Сол жылы «Инклюзивті білім берудің теориясы мен практикасы» атты 80 сағаттық біліктілік арттыру курсына қатысып, сертификат алды. 2023 жылғы 16–17 ақпанда өткен «Lesson Study – effective approach to lesson research» тақырыбындағы облыстық тәжірибелік семинарда тәжірибе алмасып, кәсіби ізденісін жалғастырды. Сол жылдың тағы бір жарқын белесі – кәсіби деңгейі жоғары, білікті педагогтар арасында ұйымдастырылған «Пән олимпиадасының үздік педагогы – 2023» атты III республикалық пән олимпиадасында І орын иеленуі. Бұл – жай ғана марапат емес. Бұл ұстаздың өз пәнін қаншалықты терең меңгергенінің, кәсіби бәсекеден қашпайтынының дәлелі.

Бірақ бұл кезеңнің ең қымбат жаңалығы – шәкірт жеңісі еді.

«Mangilik el jastary» қоғамдық қоры ұйымдастырған І республикалық «ENGLISH STARS – 2025» шығармашылық байқауында 10-сынып оқушысы Тоқсанбаева Ақниет «BEST ESSAYS» аталымы бойынша ІІ орын иеленді. Осы жетістігі үшін пән мұғаліміне Алғыс хат табысталды.

Мұғалім үшін мұндай сәттің орны бөлек.

Өйткені ұстаздың еңбегі шәкіртінің жетістігі арқылы сөйлегенде, ол сөздің салмағы дипломдағы мөрден де биік.

Бүгінгі ізденіс – ертеңгі шәкірттің қанаты

2025 жылы 30 қазанда Педагогикалық шеберлік орталығының Қызылорда қаласындағы филиалы ұйымдастырған «Ауылдық аймақтағы тірек мектептердің әлеуетін арттыру» жобасы аясындағы «Ауыл мектебі: сапалы оқыту және кәсіби ынтымақтастық алаңы» атты облыстық форумда озық тәжірибесімен бөлісті. Бұл еңбегі үшін Алғыс хат пен сертификатқа ие болды.

Бұл жерде бір ерекшелік бар. Білгенін ішіне бүгіп қалмай, өзгеге ұсыну – кәсіби кемелдіктің белгісі. Ұстаз тәжірибесін бөліскен сайын өзі де өседі, айналасындағы әріптестерінің ізденісіне де жол ашады.

Ал 2026 жыл жаңа технологиялар дәуірінің талабын қабылдағанын көрсетті. DARYN USTAZ ұйымдастырған «Білім берудегі жасанды интеллект: инновациялық технологиялар мен оқу үдерісінің цифрлық трансформациясы» тақырыбындағы 80 академиялық сағаттық курсты 12–26 қаңтар аралығында аяқтап, сертификат алды.

Наурыз айында Ұлыстың ұлы күніне арналған мектепішілік шарада «Үздік ұстаз» номинациясы бойынша Алғыс хатпен марапатталды. Сәуір айында Алматы қаласында жарық көретін «UZDIK USTAZ» республикалық ғылыми-әдістемелік журналына оқу-әдістемелік материал жариялап, сертификат алды.

Ал 2026 жылғы тағы бір қуанышты жаңалық – шәкірт жетістігі. «Бастау» оқу-ағартуды қолдау қоғамдық қоры ұйымдастырған республикалық «Бастау» ұлттық сайысында ағылшын тілі пәнінен 5-сынып оқушысы Базарбайұлы Мадияр І дәрежелі дипломмен марапатталды.

Мұғалімнің еңбегінің тамыры осындай жеңістерден көрінеді.

Және ең соңғы кәсіби ізденістерінің бірі – 2026 жылғы 19 мамырда Қазақстандық оқу-ағарту, ғылым және жоғары білім қызметкерлері салалық кәсіптік одағының Қызылорда облыстық ұйымы ұйымдастырған «Жеке еңбек дауларын қарау тәртібі» тақырыбындағы облыстық семинарға қатысуы.

Бір қарағанда, мұның бәрі – ұзын-сонар марапаттар тізімі.

Ал тереңірек үңілсеңіз, оның ар жағынан бір адамның үздіксіз ізденісі көрінеді.

Бір сертификат – бір үйренген дүние.
Бір диплом – бір жеңіс.
Бір шәкірт жетістігі – ұстаз жүрегіне түскен бір жарық.

«Ұстаздық – өзіңді емес, өзгені өсіру»

Әңгіме барысында оның сөзінен бір ой анық байқалды: өзі үшін ең маңыздысы – кәсіби атақ емес, оқушының білімге деген ынтасын ояту.

– Менің мақсатым – оқушыны тек ағылшын тілін білетін бала етіп тәрбиелеу емес. Оның креативті ойлайтын, өз ойын еркін жеткізетін, бәсекеге қабілетті, жаңаша ойлайтын тұлға болғанын қалаймын. Бүгінгі жас әлемдік ақпарат кеңістігіне еркін шығуы керек, – дейді ол.

Осы сөздерден қазіргі ұстаздың бейнесі көрінеді.

Өйткені заман өзгерді. Бұрын мұғалім ақпараттың негізгі көзі болса, бүгінде ақпарат баланың қолында. Бірақ сол ақпараттың ішінен қажеттісін таңдау, оны саралау, ой елегінен өткізу, білімге айналдыру – ұстаздың бағыттауын қажет етеді.

Сондықтан бүгінгі педагогке білімді болу аз. Ол – ізденуші, зерттеуші, психолог, жаңашыл, кейде балаға үнсіз ғана демеу болатын жан болуы тиіс.

Осыны терең түсінетін жан өзінің өмірлік қағидасын Шалва Амонашвилидің: «Мұғалім өз сабағын сүймесе, оған өзі сүйсіне білмесе, ол шәкірт бойында да сүйіспеншілікті дарыта алмайды» деген сөзімен байланыстырады.

Бұл сөз оның ұстаздық болмысына дәл келеді.

Сабаққа сүйіспеншілікпен кірген мұғалімнің алдында отырған бала да біртіндеп пәнге жақындайды. Ұстаздың көзіндегі сенім шәкірттің жүрегіне жетсе, білімнің өзі де құрғақ ереже болып қалмайды. Ол – өмірге деген талпынысқа айналады.

Шиелінің алтын ұясындағы бір шуақты әлем

Шиелі – тарихы терең, топырағы киелі мекен. Бұл өңірдің мектептері де елдің ертеңін тәрбиелейтін үлкен шаңырақ.

Сол шаңырақтың бір бөлмесінде ағылшын тілінің жаңа сөздерін қайталап отырған балалар бар. Бірі әлемді тануды армандайды. Бірі өзіне сенімсіздеу. Бірі жарыста жеңуді қалайды. Бірінің бойындағы қабілеттің өзі әлі толық ашылмаған.

Ал олардың жанында ұстаз отыр.

Ол баланың бүгінгі қалпына ғана қарамайды. Ертеңгі бейнесін елестетуге тырысады.

Мүмкін, ұстаздықтың ұлылығы да осында шығар.

Адамды дайын күйінде қабылдау емес, оның бойындағы әлі бүр жармаған мүмкіндікті сезу.

Сондықтан бұл еңбек жолын тек марапаттармен өлшеу әділетсіз. Себебі дипломдардың ар жағында таңертең ерте мектепке асыққан қадам, сабаққа дайындықпен өткен түндер, шәкірт үшін алаңдаған сәттер, жеңісіне бірге қуанған көңіл, сүрінгеніне бірге уайымдаған жүрек бар.

Кәсібін шын сүйген жанның еңбегі осылай көрінеді.

Бүгін ол – өз ісінің білгірі, ағылшын тілінің сырын шәкірт жүрегіне жеткізіп жүрген білікті маман ғана емес, мектеп өмірінің қоғамдық тынысына белсенді араласатын, кәсіби білімін үнемі жетілдіретін, тәжірибесін өзгемен бөлісуден қашпайтын ізденімпаз ұстаз.

Ең бастысы – ол әлі тоқтаған жоқ.

Жетістікке жеткен сайын биіктігін емес, келесі асуын ойлайтын адамдар болады. Олар өзіне тоқмейілсімейді. Өйткені жүрегінде әлі орындалмаған арман, шәкірттеріне арналған әлі айтылмаған сөз, үйретілмеген әлі талай білім бар.

Айгүл Бақытбекқызының ұстаздық жолы да дәл сондай – аяқталған кітап емес, әр парағы жаңа үмітпен ашылатын шығарма.

Ал сол шығарманың ең көркем жолдары дипломдарда емес.

Олар – шәкірттің жарқыраған жанарында.

Ұстаздың аты ұмытылуы мүмкін, тақтадағы жазу өшуі мүмкін, жылдар өте сынып бөлмелері де жаңаруы мүмкін. Бірақ бір кездері жүрекке себілген білімнің дәні жоғалмайды. Ол бір күні шәкірттің ойынан, таңдауынан, адамдық болмысынан гүл жарып шығады.

Міне, ұстаз еңбегінің өлмейтін жері – осы.

Шиелінің қасиетті алтын ұясында өз ісіне адал бір ұстаздың жүрегінен тараған жарық та осылай жалғаса береді.

Бір балаға – білім болып.

Бір балаға – сенім болып.

Бір балаға – арман болып.

Ал сол арманның ар жағында үнсіз ғана күлімдеп тұрған ұстаз жүрегі бар.

Жансая НҰРҚОЖА,

Шиелі ауданы.