Шығармашылықты жаны сүйетін ұстаздың сынып бөлмесіне енген сәтте ерекше бір жылылық сезіледі. Мұнда қоңыраудың үні ғана емес, бала күлкісі мен арманның сыбыры қатар естіледі. Терезеден түскен күн сәулесі парта үстіне төгілген дәптерлерді нұрландырып тұрса, тақта алдында тұрған жанның жанарынан мамандығына деген адалдықтың сәулесі байқалады. Кейбір адамдар қызметін атқарады. Ал кейбірі өз тағдырын мамандығымен тұтастырып жібереді. Осындай жандардың бірі – Дүйсенова Анар Бекпатшаевна.
Шиелі өңіріндегі қасиетті қарашаңырақтардың бірі – №219 Ы. Алтынсарин атындағы орта мектеп. Бұл білім ордасында талай шәкірт үлкен өмірге қанат қақты. Сол алтын ұяда шәкірт жүрегіне білімнің ғана емес, адамдықтың да дәнін сеуіп келе жатқан ұстазбен жүздескенде, алғашқы әсердің өзі көп нәрсені аңғартады. Әңгімесі байыпты. Әр сөзі салмақты. Артық мақтанға жоқ. Бірақ әр сөйлемінің астарында жиырма жылдан астам уақыттың тәжірибесі мен жүрек еңбегі жатыр.
– «Бастауыш сынып – адамның өмірге көзқарасы қалыптасатын ең нәзік кезең. Бұл жерде балаға тек әріп үйретіп қоймайсың. Сен оған сенуді, еңбек етуді, адам болуды үйретесің», – деген бір ауыз сөзі оның бүкіл педагогикалық ұстанымын ашып тұрғандай.
1981 жылдың тамызында Сайрам өңірінің Қайнарбұлақ ауылында дүниеге келген болашақ ұстаздың бала арманы да біліммен сабақтас болды. Мектеп қабырғасында жүрген кездің өзінде кітапқа құмарлығы мен ізденіске жақындығы өзгелерден ерекшелендірді. Сол арман оны М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің «Педагогика және бастауыш оқыту әдістемесі» факультетіне жетеледі. Жоғары оқу орнын тәмамдаған жас маман кейін тағдыр жолымен Сыр өңіріне келіп, Шиелі ауданындағы №219 Ы. Алтынсарин атындағы орта мектептің табалдырығын аттады. Сол күннен бері бұл шаңырақты өзінің екінші үйіне айналдырды.
Жиырма екі жылдық еңбек жолында зерттеуші санатына дейін көтерілу – кездейсоқ жетістік емес. Оның әр күні үздіксіз ізденіспен, жаңа әдіс іздеумен, баланың қабілетін ашуға бағытталған шығармашылықпен өрілген. Сабаққа сырттай бақылаушы болып кірсеңіз, мұғалім сөйлеп, оқушы тыңдап отырған дәстүрлі көріністі көрмейсіз. Мұнда балалар ойлайды, пікір айтады, ізденеді, дәлелдейді. Ал ұстаз олардың қанатын қайырмай, биікке самғауына жол ашып отырады.
Осындай еңбектің нәтижесі де көзге көрініп келеді.
2021 жылы аудандық білім бөлімінің Құрмет грамотасына ие болуы – жергілікті деңгейдегі еңбегінің бағалануы болса, сол жылы республикалық «Әл-Фараби» зияткерлік олимпиадасының Алғыс хаты ізденісінің кең өріс алғанын көрсетті.
Келесі жыл оның шығармашылық белесінің жаңа кезеңіне айналды. «Жаңа Қазақстан – 2022» республикалық байқауында І орын алуы, «Мұғалім мәртебесі – ел мерейі – 2022» республикалық байқауының І дәрежелі дипломы, «Білім үздігі – 2022» республикалық байқауындағы І дәрежелі дипломы – кәсіби шеберліктің заңды жемісі. Сол жылы мектепішілік Алғыс хатпен де марапатталуы ұжым алдындағы беделінің айқын дәлелі болды.
2023 жыл ерекше табыстарға толы кезең ретінде есте қалды. Республикалық «Педагогикалық идеялар фестивалі» конкурсының І дәрежелі дипломы, «Қыс ғажайыптары» республикалық сурет байқауының Құрмет грамотасы, «Мағжан оқулары» мен «Абай оқуларына» жеңімпаз шәкірт дайындағаны үшін берілген Құрмет грамоталары, «Заманауи білім – тиімді әдіс пен ұлттық құндылықтардың көрінісі» атты аудандық семинардағы Алғыс хат және облыс әкімінің Алғыс хаты – бәрі бір жылдың ішінде қол жеткізген биік белестер.
2024 жылы мектепішілік Алғыс хатпен марапатталса, 2025 жылы «Үздік авторлық бағдарлама» байқауындағы Мадақтама шығармашылық ізденісінің жаңа бағытын танытты. Ал 2025–2026 оқу жылында облыстық білім басқармасының Құрмет грамотасын алуы – көп жылғы адал еңбектің мәрелі бағасы.
Дегенмен, тәжірибелі педагог үшін ең үлкен марапат – қабырғадағы диплом емес, шәкіртінің жетістігі екені әңгіме барысында анық сезілді.
– «Баланың көзіндегі қуаныш – кез келген марапаттан қымбат. Ертең олар үлкен азамат болып қалыптасса, ұстаздың еңбегі сонда ақталады», – дейді ол.
Бұл сөздер жай ғана айтылған пікір емес. Оның артында нақты нәтиже тұр.
2021 жылы республикалық «Әл-Фараби» олимпиадасында Сұлтанова Мерей мен Наржанов Рамазан ІІІ орын иеленді. Сол жылы республикалық «Жас математик» олимпиадасында Сұлтанова Мерей мен Хасан Мәулен І дәрежелі дипломға қол жеткізді.
2023 жылы «Зерде» XVIII республикалық конкурсында Сандыбай Аруназ І дәрежелі диплом иеленсе, «Мағжан оқуларында» Айтуғанова Мәриям мен Алмасбек Қарақат І дәрежелі дипломмен марапатталды. «Қыс ғажайыптары» республикалық сурет байқауында Айтуғанова Мәриям І дәрежелі, Ғалымжанұлы Омар ІІ дәрежелі диплом жеңіп алды.
2024 жылы «Ақ бота» интеллектуалдық марафонында Алмасбек Қарақат ІІ дәрежелі диплом алса, 2025 жылы Жақсыбай Мәриям І дәрежелі дипломға ие болды. Ал 2024–2025 оқу жылында тәрбиелеген екі шәкіртінің «Алтын белгі» иегері атануы – бастауыштан берілген сапалы білімнің берік іргетасы екенін дәлелдеп берді.
Ұстаздың болмысын жетістіктер ғана айқындамайды. Оның айналасына сыйлайтын сенімі, әріптесіне көрсететін құрметі, балаға деген мейірімі – көзге көрінбейтін, бірақ ең қымбат қасиеттер. Ұжымда жауапкершілігімен танылған жан қандай іске болса да алғашқылардың бірі болып үн қосады. Мектеп өміріндегі бастамалардан шет қалмайды. Өзгелер күтіп тұрғанда, бұл педагог іске кірісіп кетеді. Себебі оның ұстанымы қарапайым: уақыт күтпейді, ал білімнің әр күні – баланың болашағына қосылған бір кірпіш.
Осындай адамдарды көргенде, ұстаздықтың мамандық емес, мінез екенін түсінесің. Ол ешқашан өз еңбегін жарнамаламайды. Биікке шыққан сайын бұрынғысынан да қарапайым бола түседі. Өйткені нағыз білім иесі биіктігін сөзбен емес, ісімен дәлелдейді.
Шиелі топырағында тамыр жайған осындай тұлғалар білімнің қасиетін биіктетіп келеді. Олар мектептің ғана емес, тұтас елдің рухани байлығын қалыптастыратын үнсіз сәулетшілер секілді. Бүгінгі кішкентай бүлдіршіндердің жүрегіне егілген мейірім мен білімнің дәні ертең елдің еңсесін көтеретін алып бәйтерекке айналатынына сенеді.
Сол сенімнің бағбаны болып жүрген жанның өмір жолына қарасаң, атақтың соңынан жүгірген адамды емес, еңбегін сөйлеткен ұстазды көресің. Қанша марапат алса да, оның ең үлкен жетістігі – шәкіртінің «Ұстазым!» деп қуана амандасуы. Қанша байқауда топ жарса да, ең қымбат жеңісі – білімге құмар баланың жанарынан үміттің отын көру.
Осындай аяулы ұстаздар барда мектептің шамы ешқашан сөнбейді. Себебі білімнің жарығы кітаптан ғана емес, жүрегі шәкірті үшін соғатын ұстаздың жан дүниесінен тарайды. Ал сол жарықпен талай ұрпақтың жолын нұрландырып келе жатқан абзал жанның ғұмыры – еңбектің ескерткіші, мейірімнің мөлдір бастауы, ұстаздыққа деген адалдықтың үнсіз жазылған көркем шежіресі.
Арайлым Мақсатқызы,
Қызылорда облысы