– «Мамандықты адам таңдайды дейді. Бірақ кейде мамандықтың өзі адамды таңдайтын сияқты…» – деп әңгімесін жылы жымиыспен бастады Әдемі Қалдыбек. Сол бір қарапайым ғана сөйлемнің астарында өмірдің талай белесі, тағдырдың талай бұрылысы жатқандай еді. Алғаш жүздескен сәттен-ақ оның болмысынан байсалдылық пен қарапайымдылық қатар сезіледі. Даусында асығыстық жоқ, сөзінде жасандылық жоқ. Әр айтқан ойы жүректен шығып, жүрекке жететіндей. Осындай жандарды көргенде ұстаздықтың дипломмен емес, адамдықпен өлшенетін қасиетті кәсіп екеніне тағы бір мәрте көз жеткізесің. 1993 жылдың шілде айында Түркістан облысы Ордабасы ауданының Бадам ауылында дүниеге келген кейіпкеріміздің балалық шағы еңбекқорлық пен ізгі тәрбиенің ортасында өтті. Қажымұқан атындағы жалпы орта мектептің табалдырығын аттаған кішкентай қыздың арманы уақыт өте келе өмірлік мұратқа айналатынын сол кезде ешкім де болжай қоймаған шығар. Мектеп қабырғасында жүргенде білімге деген құштарлығы ерекше байқалды. Ізденуге бейім, жаңалыққа жақын өскен бойжеткен мектепті тәмамдаған соң Шымкент университетінің «Құқықтану» мамандығына оқуға түседі. Бұл – оның алғашқы үлкен таңдауы еді. Заң саласын меңгеріп шыққанымен, жүрек түкпіріндегі балаларға білім беру арманы сөнбеген екен.
– «Кейде адам өз жолын бірден таба алмайды. Бірақ жүрек қалауынан алыстап кете алмайды екенсің. Мен де дәл солай математикаға қайта оралдым», – дейді ол өткен күндерін еске алып.
Өмір жолындағы тағы бір маңызды белес – Қызылорда облысы Жаңақорған ауданының Еңбек ауылына келін болып түсуі. Жаңа орта, жаңа өмір, жаңа жауапкершілік… Осы кезең оның өміріндегі үлкен өзгерістердің бастауы болды.
Кейін Қарағанды қаласындағы академик Е.А.Бөкетов атындағы университетте «Математика» мамандығын игеріп, өз өмірінің шынайы бағытын айқындады. Бұл таңдау кездейсоқ емес еді. Себебі оның бар арманы – жас ұрпақтың білім көкжиегін кеңейту болатын.
2018 жылдан бері Еңбек ауылындағы білім ордасында математика пәнінің мұғалімі ретінде еңбек етіп келеді. Сегіз жыл ішінде сансыз шәкірттің жүрегіне жол тауып, олардың қабілетін ашуға күш-жігерін арнап келеді. Бүгінде модератор санатындағы тәжірибелі педагог ретінде әр сабағын ізденіспен өткізеді.
Әңгіме барысында оның оқушылары туралы айтқан сәтіндегі жүзінен ерекше қуаныш байқалды.
– «Мен үшін ең үлкен марапат – шәкірттің жетістігі. Олимпиададан орын алғанын естігенде өзім жеңгендей қуанамын», – дейді ол.
Бұл сөздердің жай ғана айтылмағанын жетістіктердің өзі дәлелдейді.
2020 жылы оның шәкірті, 9-сынып оқушысы Фазылбек Бекарыс аудандық математика олимпиадасында жүлделі ІІІ орынға ие болды. Арада бес жыл өткенде бұл жетістік жалғасын тауып, 2025 жылы тағы бір шәкірті – Шүкенов Нұржан аудандық олимпиададан ІІІ орын алып, ұстазының еңбегін тағы бір мәрте айғақтады.Алайда оның мақтанышы олимпиадамен ғана өлшенбейді.Сынып жетекшісі ретінде тәрбиелеп отырған оқушыларының тең жартысының мектеп парламентінің белсенді мүшелері болуы – ұстаз еңбегінің тағы бір нәтижесі. Олардың арасында мектеп президенті атанған оқушылардың болуы кездейсоқ жетістік емес. Бұл – сенім мен тәрбиенің жемісі.Өз сыныбын алғаш қабылдап алған күннен бастап әр баланың қабілетін тануға, мінезін түсінуге, арманына қанат бітіруге күш салған жан бүгінде сол шәкірттерінің 9-сыныпқа дейін бірге өсіп, бірге қалыптасуына куә болып келеді.Оқушылары түрлі білім сайыстары мен шығармашылық байқауларда жүлделі орындарға ие болып, мектеп мерейін үстем етіп жүр. Әр жеңістің артында ұстаздың көзге көрінбейтін тынымсыз еңбегі, сансыз дайындық сағаттары мен төгілген маңдай тері жатқанын сырт көз аңғара бермейді.Мектеп өмірінен де шет қалмайды. Түрлі тәрбиелік, мәдени-көпшілік және қоғамдық іс-шаралардың бел ортасында жүреді. Ұжым арасында жауапкершілігімен, ұйымшылдығымен, іскерлігімен құрметке ие. Онымен сөйлесе отырып, бір нәрсені анық аңғардық. Бұл жан үшін мұғалім болу – жай ғана қызмет емес. Бұл – өмір салты.
– «Математика тек есеп шығаруды ғана үйретпейді. Ол адамды ойлауға, дәлдікке, сабырлыққа тәрбиелейді. Мен шәкірттерімнің жақсы математик болғанынан бұрын, жақсы адам болғанын қалаймын», – дейді ол.
Шәкіртке талап қоя білетін ұстаз ең алдымен өзіне талап қояды. Сондықтан әр оқу жылын жаңа мақсатпен бастайды. Білімін үздіксіз жетілдіреді, тәжірибесін байытады, жаңашыл әдістерді меңгеруден жалықпайды. Себебі уақытпен бірге өзгермеген мұғалімнің шәкіртке берері азаятынын жақсы түсінеді.
Өмірдің әр белесінде өз жолын қайта таңдап, жүрек үнін тыңдай білген жанның бүгінгі жетістігі – табандылықтың жемісі. Құқықтанудан басталған жолдың математикаға ұласуы кездейсоқтық емес, тағдырдың өз сыйы секілді.
Әңгімеміз аяқталғанда: «Алдағы арманыңыз қандай?» деген сауал қойдық.
Ол аз-кем ойланып барып:
– «Шәкірттерімнің менен де биік белестерді бағындырғанын көру. Ұстаз үшін одан асқан бақыт жоқ», – деп жауап берді.
Осы жауаптың өзі оның бүкіл болмысын айқындап тұрғандай.
Шын мәнінде, ұстаздың өмірі марапатпен емес, тәрбиелеген ұрпағымен өлшенеді. Ал шәкірт жүрегіне із қалдыра білген жанның есімі уақыт өткен сайын биіктей береді. Әдемі Қалдыбек – өз ісіне адал, өмірге құштар, білімді ұлттың болашағын қалыптастыруды азаматтық парызы санайтын ұстаздардың бірі. Оның еңбек жолы – табандылықтың, ізденістің, мейірімнің және шәкіртке деген шексіз махаббаттың жарқын көрінісі. Осындай мұғалімдер барда мектептің де мерейі үстем, елдің ертеңі де еңселі болары сөзсіз.
Жансая НҰРҚОЖА,
Қызылорда облысы