Уақытпен үндескен ұстаздың тағылымды тағдыры
«Ұстаздың қолында – адам тағдыры» деген қанатты сөзді сан мәрте естиміз. Бірақ сол сөздің салмағын күнделікті еңбегімен дәлелдеп жүрген жандармен жүздескенде ғана оның шынайы мәнін түсінесің. Түркістан облысындағы №11 Бауыржан Момышұлы атындағы жалпы білім беретін мектептің орыс тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі, педагог-сарапшы Әжімаханова Еркеайым Мейрамханқызымен кездескенде дәл осындай ойға қалдым.
Алғашқы әңгімеден-ақ оның бойынан бірнеше қасиет қатар байқалады: сабырлы мінез, нақты мақсат, еңбекке деген адалдық және үнемі ізденісте жүретін ұстазға тән ерекше құлшыныс. Қазіргі таңда жасанды интеллект туралы көп айтылады. Бірі оны қауіп санайды, енді бірі болашақтың басты құралы деп бағалайды. Ал Еркеайым Мейрамханқызы үшін жасанды интеллект – мұғалімнің орнын басатын технология емес, керісінше шығармашылықты дамытатын сенімді серігі.
Оның еңбек жолына көз жүгірткен сайын бір ерекшелік анық байқалады. Ол өмірде бірнеше мәрте үлкен таңдау жасап, әр таңдаудан жаңа мүмкіндік тауып отырған жан. Алғашында медицина саласын таңдап, фармацевтика мамандығын үздік дипломмен аяқтады. Ғылыми зерттеулер жүргізді, халықаралық тәжірибеден өтті, әскери кафедрада білім алып, лейтенант шенін иеленді. Жас оқытушы ретінде жоғары оқу орнында дәріс оқыды. Бірақ өмірдің жаңа белесі оны педагогика әлеміне алып келді. Бұл кездейсоқ шешім емес еді. Себебі оның бойындағы білімге деген құштарлық пен адам тәрбиесіне деген жауапкершілік ұстаздық жолмен үндесетін.
Ұстаздықтың бастауы – отбасы тәрбиесі
1991 жылдың 24 желтоқсанында Түркістан облысы, Отырар ауданындағы Шәмші Қалдаяқов ауылында дүниеге келген Еркеайым ұстаздық пен тәртіптің ортасында тәрбиеленді. Анасы – ұлағатты ұстаз Тұрсынбек Мейрамкүл, әкесі – әскери қызметкер Әділбек Мейрамхан. Бірі мейірім мен білімнің, екіншісі жауапкершілік пен тәртіптің үлгісін көрсетті. Осындай тәрбиенің нәтижесінде үйдің үлкені болған қыз бала ерте есейді.
Мектеп қабырғасында жүріп-ақ ол қатарластарының арасынан ерекше көзге түсті. Сабақты үздік оқып қана қоймай, пәндік олимпиадаларда, ғылыми жобаларда, шығармашылық байқауларда жеңіске жетті. Білімге деген ынтасы үшін «Әл-Фараби» атындағы стипендияны иеленді. Бұл болашақтағы үлкен жетістіктердің алғашқы баспалдағы еді.
Ғылымға бастар жол
2009 жылы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік фармацевтикалық академиясына мемлекеттік грантпен оқуға түскен Еркеайым студенттік жылдарын тек аудиториямен шектемеді. Ғылыми мақалалар жазып, республикалық газеттер мен академияның ресми сайтында жариялап отырды. Оның зерттеушілік қабілеті сол кездің өзінде-ақ ұстаздарының назарын аударды.
Отанға қызмет етуді азаматтық борыш санаған ол әскери кафедрада білім алып, лейтенант шенін иеленді. Кейін Украинадағы Харьков қаласында және Ресейдің Санкт-Петербург қаласында халықаралық тәжірибеден өтіп, кәсіби көкжиегін кеңейтті.
2014 жылы академияны қызыл дипломмен тәмамдаған жас маманды оқу орнының «Дәрілер технологиясы» кафедрасы оқытушылық қызметке шақырды. Бұл кез келген жас түлекке бұйыра бермейтін сенім еді.
Өмір өзгерткен шешім
2015 жылы тұрмыс құрып, Қарағанды облысының Балқаш қаласына көшкенде оның өміріндегі жаңа кезең басталды.
Балқаш жоғары медициналық колледжінде арнайы пәндерден сабақ бере жүріп, ол білім беру саласындағы заманауи технологияларды терең меңгере бастады. Электрондық оқу құралдары, авторлық жұмыс дәптерлері, әдістемелік нұсқаулықтар дайындады. Сабақтарын студенттердің қызығушылығына сай интерактивті форматта ұйымдастырды.
Алайда ізденімпаз ұстаз бір мамандықпен тоқтап қалмады. 2019 жылы екінші жоғары білім алып, орыс тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі мамандығын игерді. Кейін болашақ медицина қызметкерлеріне «Кәсіптік орыс тілі» пәнінен сабақ беріп, тіл мен кәсіби білімді ұштастырған тың әдістемелерді қалыптастырды.
Жаңашылдыққа бастар жол
Соңғы екі жылдан астам уақыт ішінде Еркеайым Мейрамханқызының кәсіби қызметінде жаңа бағыт айқын қалыптасты. Ол – жасанды интеллектіні білім беру жүйесіне тиімді кіріктіру.
Бүгінде ол Claude AI, Gemini, Copilot сияқты көптеген цифрлық платформаларды күнделікті жұмысында жүйелі қолданады. Сабақ жоспарларын әзірлеу, оқушылардың деңгейіне сәйкес тапсырмалар құрастыру, әдеби шығармаларды анимациялау, бейне және аудио материалдар жасау, ғылыми жобаларды сүйемелдеу – мұның бәрі оның шығармашылық зертханасының бір бөлігіне айналған.
Ол әзірлеп жатқан «Neo Technology 360°» авторлық цифрлық білім беру ресурсы – жасанды интеллект негізінде сабақ жүргізетін мұғалімдерге арналған үлкен әдістемелік қор. Болашақта бұл жоба республика педагогтеріне тегін қолжетімді платформаға айналмақ.
Жетістіктің өлшемі – шәкірт
Ұстаздың ең үлкен марапаты – шәкіртінің жетістігі. Еркеайым Мейрамханқызы жетекшілік еткен студенттер мен оқушылар халықаралық, республикалық, облыстық ғылыми жобаларда, олимпиадаларда, шығармашылық байқауларда үздік нәтиже көрсетіп келеді.
Әсіресе, 2024 жылы ғылыми жобада мобильді қосымша әзірлеген шәкірті республикалық ғылыми-тәжірибелік конференцияда ІІ орын, халықаралық конференцияда ІІ орын иеленуі – ұстаздың ғылыми жетекшілік әлеуетін дәлелдеген маңызды жетістік.
Ал 2025–2026 оқу жылында өзі еңбек ететін мектептің оқушылары «Алтын қыран», «Білімді ұрпақ» олимпиадаларында жүлделі орындарға ие болды. Бұл – жаңа мектепке келген ұстаздың аз уақыт ішінде-ақ нәтижелі еңбек ете алғанының айқын көрсеткіші.
Марапаттар – еңбектің көрінісі
Еркеайым Мейрамханқызының кәсіби қоржынында ондаған республикалық және халықаралық дипломдар, сертификаттар мен алғыс хаттар бар. 2018 жылдан бері ғылыми конференцияларда, педагогикалық байқауларда, республикалық олимпиадаларда тұрақты жеңімпаз атанып келеді.
2021 жылы «Үздік педагог» республикалық байқауының жеңімпазы атанып, арнайы төсбелгімен марапатталды. 2024 жылы Қарағанды облыстық «Үздік ІТ-сабақ» байқауында І орын иеленіп, жасанды интеллектіні сабаққа тиімді кіріктірудегі тәжірибесі жоғары бағаланды. Сондай-ақ Президенттердің, облыс және қала әкімдерінің, қоғамдық ұйымдардың Алғыс хаттарына ие болуы – оның кәсіби және қоғамдық қызметінің лайықты бағасы.
Болашаққа бағдар
«Мұғалімнің міндеті – тек білім беру емес, баланың болашағына жол ашу», – дейді Еркеайым Мейрамханқызы.
Оның арманы – халықаралық деңгейдегі ғылыми жобалардың жеңімпаздарын тәрбиелеу, жасанды интеллектіні тиімді қолданатын мұғалімдер қауымын қалыптастыру және өзі әзірлеп жатқан «Neo Technology 360°» жобасын республика көлеміндегі әдістемелік платформаға айналдыру.
Әңгімеміздің соңында ол өмірлік ұстанымын бөлісті:
«Жасанды интеллект ешқашан мұғалімді алмастырмайды. Себебі технология ақпарат бере алады, ал жүрек жылуын тек ұстаз ғана сыйлайды.»
Осы бір қарапайым сөйлем оның бүкіл өмір жолын сипаттап тұрғандай әсер қалдырды.
Бүгінгі қоғамға дәл осындай – уақыт көшінен қалмайтын, білім мен тәрбиені, ұлттық құндылық пен заманауи технологияны қатар алып жүретін ұстаздар қажет. Еркеайым ұстаз сондай педагогтердің жарқын үлгісі. Оның өмір жолы еңбекпен өрілген, ізденіспен шыңдалған және шәкірт жетістігімен жалғасып келе жатқан тағылымды тағдыр.
Айзере Құлжанова,
Арыс қаласы