Арыстың алтын ұясында білімнің шамын жағып жүрген білікті маман
Ұстаз.
Осы бір ғана сөздің ішінде қаншама тағдыр, қаншама жауапкершілік, қаншама үнсіз еңбек жатыр десеңізші… Адамға мамандық көп, бірақ жүрекке жақын кәсіп біреу-ақ. Біреу оны кездейсоқ таңдайды, енді біреу өмірінің мәніне айналдырады. Арыстың қасиетті алтын ұясында шәкірт жүрегіне білімнің сәулесін түсіріп, өзі таңдаған жолын жылдар бойы адалдықпен жалғап келе жатқан жандардың бірі – Кадырова Айгуль Балабекқызы.
Шығармашылықты жаны сүйетін ұстаздың табиғатында бір тынбайтын қозғалыс бар. Ол қозғалыс – жаңалыққа ұмтылу, іздену, үйрену, үйрету. Информатика секілді үнемі жаңарып отыратын салада еңбек ету де кез келген адамға бұйыра бермейтін табандылықты талап етеді. Кеше ғана жаңалық болған дүние бүгін ескіріп қалуы мүмкін. Ал мұғалім сол өзгерістің соңынан ілесіп қана қоймай, оны шәкіртіне түсінікті тілмен жеткізе білуі керек.
Бұл мамандық иесінің кәсіби жолына көз салғанда, дәл осындай тынымсыз ізденістің ізін байқайсыз.
– Ұстаздықты тек сабақ беру деп қабылдаған емеспін. Балаға бір нәрсені үйрету үшін алдымен өзің үйренуден тоқтамауың керек. Әсіресе информатика пәнінде ізденіссіз алға жылжу қиын. Оқушының қызығушылығын ояту үшін мұғалімнің өз бойында да қызығушылық болуы қажет, – дейді ол әңгіме арасында.
Бұл сөздің астарында жылдар бойы жинақталған тәжірибе бар.
2003 жылы Шымкент қаласындағы Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университетіне талапкер болып қабылданып, 2008 жылы «Информатика пәнінің мұғалімі» мамандығы бойынша жоғары білім алған жас маманның еңбек жолы 2009 жылы С.Адамбеков атындағы жалпы орта мектептен басталды. Содан бері бір мектептің табалдырығын аттап, шәкірттеріне білім беріп келе жатқан ұстаз үшін бұл білім ордасы жай ғана жұмыс орны емес, жүрегіне жақын үлкен шаңыраққа айналған. Жылдар өте келе тәжірибе толысты. Тәжірибемен бірге жауапкершілік те артты. Бір кездегі жас маман бүгінде өз ісінің қыр-сырын меңгерген, әріптестері ақылдасатын, жас ұстаздарға бағыт-бағдар беретін білікті маман дәрежесіне көтерілді.
Бір сабақтың ар жағында – үлкен ізденіс
Сынып бөлмесіне кіргенде оның алдында тек компьютерге қызыққан оқушы емес, өз болашағын іздеп отырған жас ұрпақ отырады. Сондықтан әр сабағына жауапкершілікпен қарау – қалыптасқан әдеті.Оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру, шығармашылық қабілетін дамыту, әр баланың мүмкіндігін жеке ескеру – педагогикалық ұстанымының негізгі өзегі. Саралап және даралап оқыту тәсілдерін жүйелі қолдануы да осы ізденістің бір көрінісі. Информатика сабағында бір оқушы кодтың шешімін іздесе, екіншісі логикалық тапсырманың жолын табуға тырысады. Бірі робот техникасына қызығады, енді бірі олимпиадалық есептерді шешуге талпынады. Осындай сәттерде мұғалімнің еңбегі көрінеді. Өйткені жақсы ұстаз дайын жауапты ұсынбайды, баланың өз жауабын табуына жол ашады.
Әңгіме барысында оның ұстаздыққа деген көзқарасынан қарапайым, бірақ салмағы ауыр бір ой аңғарылады: баланың жетістігі – мұғалімнің ең үлкен марапаты. Сондықтан шәкірттің кішкентай жеңісінің өзіне қуанып, оның бойындағы қабілетті дер кезінде байқап, алға жетелеуге тырысады. Ұстаздық еңбектің тағы бір қыры – қоғамдық жұмыстан шет қалмау. Мектеп өміріндегі түрлі бастамаларға белсене араласып, ұжымдық жұмыстардың бел ортасынан табылуы да оның азаматтық болмысын танытады. Жас мамандарға тәжірибесімен бөлісіп, әдістемелік көмек көрсетуі – өзінен кейінгі буынға жол сілтеуге деген жауапкершілігінің белгісі. Мұндай мінезді сырт көз бірден байқай бермеуі мүмкін. Бірақ күнделікті еңбек ішінде оның қадірі айқын сезіледі. Кішіпейілдігі мен адамгершілігі, әріптесіне қолдау көрсетуге дайын тұратын қарапайым болмысы ұжымдағы абыройын биіктетіп келеді.
Еңбекпен келген әр марапаттың өз тарихы бар
Журналистік әңгіме марапаттарға жеткенде кейіпкердің өзі өзгеше бір қалыпқа енгендей болды. Себебі шынайы еңбек адамы үшін марапат – мақтанатын дүние емес, атқарылған жұмыстың нәтижесін білдіретін белгі ғана. Дегенмен әрбір жетістіктің артында уақыт, ізденіс, дайындық пен табандылық жатқаны анық. 2022 жылы Түркістан облысының Білім басқармасына қарасты Облыстық әдістемелік орталық ұйымдастырған «Ең үздік кіріктірілген сабақ жоспары» байқауында ІІІ орын иеленді. Сол жылы Түркістан облысы адами әлеуетті дамыту басқармасының «Білім беруді дамыту орталығы» КММ өткізген пән мұғалімдерінің облыстық олимпиадасында ІІ дәрежелі дипломмен марапатталды.
Ұстаздың еңбегі халықаралық деңгейдегі ұйымдардың да назарынан тыс қалған жоқ. Халықаралық ғылым мен білімді қолдау орталығының Құрмет грамотасы – Тәуелсіз Қазақстанның рухани даму жолындағы ұрпақ тәрбиесіне сіңірген еңбегі мен білім саласына қосқан үлесіне берілген бағалардың бірі. Сол жылы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы ұйымдастырған «Креативті мұғалім – 2022» байқауында ІІІ дәрежелі дипломға ие болды. Ал 2024 жыл кәсіби еңбектің тағы бір белесі болды. Түркістан облысы Арыс қаласының әкімдігінен Алғыс хат алды. «Жаңашыл педагог – 2024» байқауында ІІІ дәрежелі диплом иеленіп, Түркістан облысының Білім басқармасының Құрмет грамотасымен марапатталды. Бұдан бөлек, информатика пәнін оқытудағы тиімді тәжірибесі де бағаланып, Түркістан облысының Білім басқармасы тарапынан «Информатика пәнінен олимпиада және логикалық тапсырмаларды шешудің тиімді жолдары» тақырыбындағы озық іс-тәжірибесі үшін мадақтамамен марапатталды. 2025 жылы да ізденіс тоқтаған жоқ. Еңбек ұжымындағы белсенділігі мен кәсіподақ саласындағы еңбегі үшін «Кәсіподаққа еңбегі сіңген қызметкер» төсбелгісімен марапатталды. Сол жылы педагогтардың республикалық «Білікті ұстаз» олимпиадасында ІІ дәрежелі диплом иеленсе, М.Тасова атындағы «Ең білімді педагог» олимпиадасында ІІІ орын алды. Ал технология мен шығармашылық тоғысқан ROBOTUR V облыстық байқауында «Лабиринт» санаты бойынша ІІІ дәрежелі диплом иеленуі – информатика пәнінің мүмкіндігін тек теориялық тұрғыда ғана емес, тәжірибе арқылы да меңгертетінін аңғартты. Бір қарағанда бұл – марапаттар тізімі. Ал тереңірек үңілсеңіз, оның әрқайсысының артында түнге жалғасқан дайындық, жаңа әдіс іздеген ізденіс, сабақтан кейінгі еңбек, шәкірт үшін жасалған талпыныс бар. Сондықтан медаль мен дипломның жылтыры уақытша болғанымен, сол жетістіктерге жеткізген еңбекқорлық – ұстаздың бойында қалатын ең қымбат қасиет.
Ұстаздың ең үлкен атағы – шәкірт жүрегінде
Әңгіме соңында отбасы жайлы сөз қозғалғанда, оның кәсіби болмысының тағы бір қыры ашылды. Төрт баланың анасы бола жүріп, мектептегі міндетін де, отбасындағы жауапкершілігін де қатар алып келе жатқан жанның әр күні уақытпен жарысқандай.
Бірақ әйел үшін ана болу мен ұстаз болудың арасында көрінбейтін бір алтын көпір бар секілді. Екеуінің де түпкі мәні – тәрбие. Екеуінде де мейірім керек. Екеуінде де сабыр керек. Ең бастысы, екеуі де жүрекпен атқарылғанда ғана нәтижелі болады.
Өз балаларын тәрбиелеп отырған ана мектептегі талай баланың да тағдырына алаңдайды. Өйткені ұстаз жүрегі өз сыныбындағы баланың ғана емес, тұтас ұрпақтың ертеңін ойлауға бейім.
Осыдан кейін «мұғалімнің ең үлкен жетістігі не?» деген сұрақтың жауабы да өзінен-өзі табылғандай.
Ол – диплом емес.
Ол – төсбелгі емес.
Ол – марапат та емес.
Ұстаздың ең үлкен жетістігі – кезінде партасында отырған баланың ертең өз жолын тауып, өмірден өз орнын табуы.
Ал сол жолға бағыт бергенін шәкірті жылдар өткен соң есіне алса, ұстаз үшін бұдан асқан марапат жоқ.
Арыстың үлкен алтын ұясында еңбек етіп жүрген бұл жанның болмысында да сондай бір қарапайым биіктік бар. Ол өз еңбегін даңғазамен емес, күнделікті тірлігімен дәлелдеуге үйренген. Әр жетістігін келесі белестің бастауы деп қабылдайды. Әр жаңа технологияны кәсібінің жаңа тынысы деп түсінеді. Әр шәкіртті өзіне аманат етілген үлкен жауапкершілік деп біледі.
Сондықтан оның ұстаздық жолын бір ғана сөзбен сипаттау мүмкін емес.
Ол – ізденістің адамы.
Ол – еңбектің адамы.
Ол – білімге адал ұстаз.
Ал ұстаздық жол дегеніңіз – таңертең мектеп есігін ашқаннан басталып, кешке үйге қайтумен аяқталатын қызмет емес. Ол – адам жүрегіне із қалдыратын ұзақ сапар.
Сол сапарда жылдар жылжиды, шәкірттер өзгереді, технология жаңарады, мектептің тынысы жаңғырады. Бірақ бір нәрсе өзгермеуі керек. Ол – ұстаздың балаға деген сенімі.
Айгүл Балабекқызының еңбек жолына қарап отырып, дәл осы сенімнің жылдар бойы өшпей келе жатқанын аңғарасыз.
Бәлкім, ұстаздың ғұмыры да жарық бөлмедегі компьютер экранындағы кішкентай ғана нүкте секілді көрінер. Бірақ сол нүктеден тұтас бір әлем ашылады. Бір шәкірттің санасына түскен білім сәулесі ертең басқа жүректерге тарайды. Бір сабақтың әсері бір тағдырды өзгертуі мүмкін.
Сондықтан Арыстың ардақты білім ордасында өз ісіне беріліп, шәкіртке білім мен тәрбие беруді өмірінің табиғи арнасына айналдырған бұл ұстаздың еңбегі – күн сайын көзге көріне бермейтін, бірақ уақыт өте келе мәні тереңдей түсетін еңбек.
Ұстаздың қолында – бор емес, болашақтың бағыты.
Ұстаздың алдында – жай ғана сынып емес, елдің ертеңі.
Ал оның жүрегінде – сол ертеңге деген сенім бар.
Міне, шын ұстаздың биігі де осында.
Арайлым Мақсатқызы,
Түркістан облысы,
Арыс қаласы